De nikkende distel

Een kleinood langs de kant van de weg

Distels - denkt u misschien, zoals zo vele tuinbezitters of boeren, die hoeft men niet extra te beschermen. Die groeien toch zeker bij mij tegen de muur. En waarom zou ik die willen beschermen? Een stekend onkruid? Deze tuinbezitter zou zeker verbaasd zijn om te horen dat een zekere distelsoort, de zogenaamde “knikkende distel” door de Stichting Natuurbescherming Hamburg en de Stichting ter Bescherming van Bedreigde Planten tot bloem van het jaar 2008 uitverkozen is. Daarmee schaalde deze stichting de knikkende distel zeker als beschermenswaardig in. Deze distelsoort heet overigens “knikkend” omdat haar grote kogelvormige roze-lila bloemen een beetje afhangen. De bloemen ontwikkelen zich in het tweede levensjaar, daarna sterft de plant af. Beschermenswaardig is zij omdat ze vele insecten- en vogelsoorten een belangrijk levensfundament biedt. Haar opvallend grote, licht geurende bloemen trekken bijen, hommels en vele dagvlinders aan. Op haar gedijen rupsen en insectenlarven, en zaadetende vogels zoals de putter die daarom zijn bijnaam “distelvink” draagt, stellen de oliehoudende vruchten op prijs. Behalve de wind zorgen ook de vogels voor verbreiding van de zaden, die door hun witte harenkrans eruit zien als kleine parachutes. De knikkende distel geeft de voorkeur aan stikstofrijke, droge bodems op een warme standplaats. Daarom was zij vroeger een typische vertegenwoordiger in de plantenwereld in dorpen. Daar waren veel van dit soort standplaatsen langs kanten van paden, muren afval- en opslagplaatsen tussen huis en tuin - enkel groeiplekken waarvan de bodem door menselijke bewerkingen beïnvloed, maar niet actief gevormd was. Ook op weilanden kan zij goed aarden, want waar het vee andere planten weg graast en stelselmatig de bodem beschadigd zijn de voorwaarden goed voor de distel. Met haar stervormige stekelbladeren houdt ze zich doeltreffend het vee van het lijf. In Nederrijn is zij nu bijna uitsluitend te vinden op weidegrond maar ook daar waar de grasnerven door betreding beschadigt zijn en waar een droog en warm micro klimaat heerst. Ook op dijken en op aan de zon blootgestelde bermen. Uit onze bebouwde kommen is de knikkende distel door de toenemende dichtmaking van oppervlakten nagenoeg geheel verdwenen. In Noord Duitsland werd ze daarom als bedreigde plantensoort ingeschaald. Dus was de keuze tot plant van het jaar 2008 niet alleen de waardering van een mooie wilde plant maar gelijktijdig een poging de achteruitgang van dorpse biotopen in focus te brengen.

Terug