De haagdoorn

Begrenzing met onbegrensde mogelijkheden

Voor de uitvinding van het prikkeldraad was er hier in Niederrhein eigenlijk maar 1 voordelige en zinvolle manier om weilanden voor vee te begrenzen, [namelijk] met doornstruikhaag, want die bouwt zichzelf. Het meest daarvoor geschikt was de haagdoorn Die wordt door het vee alleen maar aan de jonge loten aangevreten en bouwt over de jaren een ondoordringbare muur van dorens. Het nut van de haagdoorn ging echter heel wat verder dan alleen als haag. Het is daarom niet verwonderlijk dat de roosachtigen overal op het noordelijk halfrond te vinden zijn. Hier in Midden Europa zijn het vooral de enkele en dubbele ?? sleedoorn  - u kunt de struiken of kleine bomen begin mei goed herkennen aan hun opvallende witte schermbloemen en later in de volle zomer aan haar talloze kleine, meest rode, appeltjes. Deze melige bessen worden in de late herfst graag opgezocht en gegeten door merels en vooral door koperwieken en kramsvogels, die uit Scandinavië naar Niederrhein trekken en hier de winter doorbrengen. Ook voor menselijk gebruik is de haagdoorn geschikt. In heel slechte tijden at men de bessen wel als moes. Tegenwoordig vindt men in Reformhuizen nog haagdoornsap of, op internet, recepten voor gelei of stroop.
Ook als heelkruid was en is de haagdoorn geliefd. Thee of alcoholische aftreksels van bloemen, bladeren en vruchten worden bij hartcirculatieproblemen gebruikt. Het was zelfs het heelkruid van het jaar 1990. Zijn harde hout was geschikt voor gereedschapsstelen
Zelfs de bast was nuttig. Met haar rode kleurstof kon men wol en linnen verven. Overigens moest een dergelijke haag wel verzorgd worden. De struik moest regelmatig gesnoeid worden en uitstekende takken werden kunstig ingevlochten, wat door de vele stekels een moeizame onderneming was Want als een haag niet werd onderhouden werd ze steeds lichter zodat uiteindelijk allen maar enkele struiken of bomen rijen overblijven. Dat is een van de oorzaken dat de haagdoorn-haag tegenwoordig steeds zeldzamer wordt. In de eerste plaats vielen veel hagen ten offer aan de ruilverkaveling of werden door het praktische maar daardoor lelijke en lang niet zo veelzijdige prikkeldraad vervangen. Tegenwoordig zien we vaak alleen nog solitaire haagdoorns in het landschap. Dat is niet alleen bedenkelijk voor het landschapsbeeld maar voor alles een ecologisch verlies. Want een haagdoornhaag is een eldorado voor meer dan 150 diersoorten. In struiken broedende vogelsoorten zoals roodborstjes of grasmussen vinden hier uitstekend beschermde nestplaatsen en in de winter voldoende voeding.  In het voorjaar bezoeken talrijke insecten soorten de bloesems, en ook amfibieën en kleine zoogdieren vinden hier schuilgelegenheid en voeding. Tegenwoordig wordt daarom het onderhoud van bestaand struikgewas en nieuwe aanplant vereist, om deze waardevolle biotopen aan Niederrhein te behouden.

Terug