Kleiputten en steenbakkerijen

Bakstenen? Hoe opwindend!


Men kan het nauwelijks geloven, maar de Romeinen hebben hun wereldrijk op bakstenen gebouwd. Zonder steenfabrieken was het Romeinse succes niet mogelijk geweest. Toen de Romeinen uit onze streek waren verdwenen en hun foefjes hadden meegenomen, hadden wij Germanen ongeveer 650 jaar nodig om de kneepjes van de baksteen meester te worden. Pas in de twaalfde eeuw hielden we ons weer langzaam met de steenbakkerij bezig.
In deze omgeving was de baksteen een zegen, daarvoor hoeven we alleen maar de kerken burchten en muren te bekijken. Want hier zijn nauwelijks stenen en als men daarmee wil bouwen, is het transport kostbaar. Gelukkig hebben de diverse ijstijden en de Rijn voor vervanging gezorgd: Klei waaruit de baksteen vervaardigd wordt, werd hier rijkelijk afgezet. Bij de basis van deze inheemse grondstof ontstonden steenbakkerijen, waarvan er tegenwoordig nog twee in gebruik zijn. Baksteen is inmiddels geweken voor andere bouwmaterialen. Daarom is er niet zoveel vraag meer naar dit natuurproduct als in de tijd, waarin men zowat alles ermee bouwde. Dit voorbeeld toont hoe verrassend diep een landschap verankerd is in zijn oeroude ontstaansgeschiedenis. Niet alleen natuur en cultuurgebieden hangen van de bodem, de landschapsvorm en het water af, zelfs de getuigenis van onze beschaving wordt daardoor bestempeld en verlenen vice versa aan de omgeving haar bijzondere karakter. Daarmee stoppen de wisselwerkingen niet. De stilgelegde kleigroeven van de verdwenen steenbakkerijen zijn er vaak nog wel. Zij zijn veranderd in plassen en bieden in dat geval die leefruimte voor inheemse planten en diersoorten, die thuishoort in onze Neder-Rijn, net zoals de baksteen!

Terug