De verplaatsing van de Rijn

De verplaatsing van de Rijn ten einde?


Als we een uitstapje naar de Rijn plannen is er eigenlijk niet veel voor te bereiden. De oriëntatie is eenvoudig, misschien nemen we een kaart mee om niet  verkeerd te lopen. Maar we hebben de Rijn als betrouwbaar oriëntatiekenmerk. Deze betrouwbaarheid is echter een redelijk recente eigenschap van de rivier. Duizenden jaren lang verbreedde de Rijn onafgebroken zijn machtsgebied, zoals een trage maar onstuitbare veroveraar. Al snel doorstroomde een zijarm de weiden alleen om zich weer terug te trekken en elders zich een nieuwe weg te banen. Van het ene lage terras naar de ander- zover als men kon zien –reikte de Rijn en zijn stroomvlechtwerk. Trage erosie hier en bezinksel elders hadden een voortdurende verandering van het landschapsbeeld tot gevolg. Maar die tijd is voorbij, want reeds in de late middeleeuwen verdedigden de mensen zich tegen de stroom. Vanaf de 19e eeuw lijken we de overhand te krijgen want de Rijn kreeg een vaste plaats toegewezen.
Nu stroomt de Rijn in zijn bedding, genormaliseerd, uitgediept en verstevigd, zoals hij ook gisteren deed. Kijk, we zien het op de kaart. Morgen doet hij het ook weer. Redelijk zeker zal hij het nog wel 5 jaar doen, de kaart kunnen we voorlopig behouden. De Rijn is bedwongen, doen ons de omstandigheden geloven. Maar dat is hij niet, niet bedwongen, noch getemd: in tijden van hoog water kan de Rijn nog altijd door de barrières breken, weiden en bossen overstromen en voor korte tijd terugnemen wat eens van hem was.


Terug